Сиёҳторик. Поёни достон

Сахт буд поёни кор. Оғозидан ҳамеша осон аст, ба анҷом расондан мушкил. Узр, ки бархе аз Шумоёни азизро интизор нигаҳ доштам. Бахшҳои поёниро чанд бор навиштам ва ба назарам, ин анҷом беҳтарин аст. Касе танқиде накард. Роҳнамоие низ. Шояд интизор будед, ки ҳама чиз то охир гуфта шавад? Инак, майдон аз Шумо. Достон аз ҷое сар шуд ва дар ҷое ба охир расид. Ҳоло бигӯед, ки чӣ назар доред.

Сиёҳторик — 4

Самимона сипосгузорам аз ҳамаи онҳое, ки бо номаҳо ё ишораҳои хеш ба ман ёрӣ ва нерӯ медиҳанд, то кореро, ки сар кардаам, ба поён расонам. Онҳо бароям ҳолати гуфтугӯи зиндаро меофаранд, ки медонам, барои кӣ ва чаро ин ҳамаро менависам. Ман бо сипоси бекарон ҳузури ҳар яки Шуморо ҳангоми навиштан ё веросторӣ ҳис мекунам. Аммо боз ҳам интизори назарҳои танқидгарона боқӣ мемонам. Бигзор дӯстон бизананд табарвор…

Офтоби сиёҳторик – 3

Ин қисмат аз достон хеле ба осонӣ навишта шуд, зеро онро на ман, балки қаҳрамонони ҳикоя худ “навиштанд”. Хотираҳои нависандаеро хонда будам, ки мегуфт, заҳмати аслии ӯ ба офаридани персонажҳо сарф мешавад ва идомаи кораш сабук аст, зеро қаҳрамонони асар дигар худ ба ҳаракат меоянд ва достонро ба вуҷуд меоранд. Ин муаллиф мегуфт, кор ба дараҷае мерасад, ки ӯ дигар назорате ба ҳаёти қаҳрамонон надорад ва наметавонад, ба таври маҷбурӣ сарнавишти онҳоро муайян кунад.

Сиёҳторик – 2

Дар ду бахши гузаштаи достон шиносоии ҷавоне сар шуд, ки кадом нақшаи пинҳоне дорад дар фазои як деҳаи ваҳмзада аз қатлу куштор. Инчунин ошноии хонанда бо се симои дигар оғоз ёфт – амаки Ҷалол, генерали “мардумӣ” Қурбон ва додари қаҳрамони асосӣ — Нозим. Дар ду бахши нав шиносоӣ амиқтар меравад ва воҳимаи ҷанг бештар мешавад. Ҳама гуна шарҳи Шумо бароям дилнишин аст, махсусан танқидҳо…

Офтоби сиёҳторик

Ду қисмати аввали ҳикояи “Офтоби сиёҳторик ё Ҷанги ду деҳа”-ро, ки аз 7 қисм иборат аст, ба хонандагони азиз пешкаш мекунам ва умедворам, назари худро ба оғозномаи ин қисса баён кунанд. Нақшаи ман ин аст, ки дар силсилаи достонҳои кӯтоҳ солҳои ҷангу нооромии ватани азизамонро ба тасвир гирам. Ҷӯёи он набошед, ки ин ё он тараф ва ё афродро ба чизе гунаҳкор хоҳам кард. Ман фақат мехоҳам, дардеро, ки аз он айём ба дил мондааст, берун бирезам ва эй кош, битавонам, аз он бираҳам.

Хорхона

Аз касе шунидам, нависандае як достони худро ба гунае навиштааст, ки ҳамаи вожаҳои решаияш бо як ҳарф сар мешаванд, яъне ҳамаи калимаҳо бо ҳарфи “М” оғоз меёбанд. Достонро надидаам ва шояд он як суханбозиву шаклпарастист, вале ҳам шояд як шоҳкор. Ғазалҳои “шаҳрошӯб”-и бузургони адабиёти мо ва ҳам шакли “мувашшаҳ” ба ёдам омад. Аввалиҳоро ҳар мисраъ бояд бо “ш” шурӯъ шавад ва дар дувумӣ ҳарфи аввали ҳар байт бояд номи касеро бидиҳанд, ки мувашшаҳ ба ӯ бахшида шудааст.

Фариштаи барфӣ

Ба додари азизам, Илҳомҷон ин достони кӯтоҳ чандон писанд наомад. Менависад, ҳадаф нофаҳмост ва ҷузъиёт зиёд. Яъне пурҳарфии бемаъно. Бори дигар онро хондам ва андаке веросторӣ кардам. Соле ки ин достон дар “Адабиёт ва санъат” нашр шуда буд, чанд номаи гарме аз хонандагон гирифта будам, аз ҷумла аз Адолатҷӯи Ашкрез, ки тақрибан ҳамсоли Илҳомҷон аст. Нафаҳмидам, чаро ба яке аз онҳо хеле писанд омад ва ба дигаре хеле нописанд.

Сагзистон

Андешаи навиштани ин достон ҳанӯз замоне пайдо шуд, ки дар Гардези Афғонистон ба ҳайси тарҷумони ҳарбӣ кор мекардам. Вале рӯи коғаз овардани он бисёр сахт буд ва се дафъа навиштаву ноумед шудаву аз баҳраш гузашта будам. Нусхаи охирини он ҳамроҳи ҳамаи бойгониям дар солҳои ҷанг дар Душанбе ба ғорат рафт. Танҳо соли 1996 дубора ба он баргаштам ва ин ҳама сол аст, ки онро менавиштам. Гумон набояд кард, ки он танҳо саргузашти як саги бечора аст. Ва “Сагзистон” ҳам номи қадимии Сиистон, зодгоҳои Рустам аст.

Достони алмоси сиёҳ

Ин ҳикояро ҳамчун паёми муҳаббат ба ҳамкурсони азизам, хатмкардагони соли 1982-и бахши филологияи тоҷики Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон мебахшам, ки ҳеч чизе даҳсолаҳост, ба пайвандҳои ҷонии онҳо газанде наовард. Вале нахуст як нуктаро бояд зикр кунам. Солҳое, ки донишҷӯ будем, аз нависандагон интиқод мекардем, ки чаро дар бораи ҳаёти донишомӯзон наменависанд ё хеле кам навиштаанд. Ҳоло фикр мекунам,

Гунги хобдида (Поён)

Дуруст мегӯянд, ки ҳар матнеро метавон то ба беохир оросту веросту перосту суфта кард. Ин бахш аз достони кӯтоҳи “Гунги хобдида” дар баробарӣ бо бахши пешинаи он хеле таҳрир дид. Ногуфта ва кетмонҳое будаанд, ки таҳтушшууран таҳт мондаанд ва нофаҳмидаҳое, ки акнун рӯ задаанд. Бознависӣ ҳамеша бознигарӣ ва бозкушоиҳое доштааст. Ҳоло дигар такмил ва том шуд ин достони кӯҳан. Шояд то бознависие дигар…

Гунги хобдида

Ин достони кӯтоҳро дар соли 1995 навишта будам. Ҳанӯз ба забони тоҷикӣ чоп нашуда, ба чехӣ дар баргардони устоди шодравон Иржи Бечка ба нашр расид. Дертар порчае аз он дар нашрияи Бӯрӣ Карим ва Муҳаммадраҳими Сайдар “Паём” дар Маскав чоп шуд. Матни пуррааш ба забони тоҷикӣ дар соли 1999 дар китобам ҷой гирифт ва ба маҷмӯа ном дод. Дертар аз устодон Муҳаммадзамони Солеҳ ва Ҷонибек ситоиш дид. Ҳоло мебинам, нуқси зиёде доштааст. Онро бознависӣ кардам. Сужа тағйире надидааст, аммо баён иваз шуд.

Segafredo

(достони кӯтоҳ)

Барои писарам Гуразм, ки дар Ғарб
хобҳои шарқиёна мебинад.