Салими Аюбзод

Нигариш ва кандуков

Иауоэяӣ ё “вая вай кунед, ки вай шавад”

Паём расид, ки аз ин ба баъд Кумитаи забон ва истилоҳоти назди Ҳукумати Тоҷикистон барои ғалатнависӣ дар расонаҳои ҳамагонӣ ҷазо муқаррар мекунад. Вале барои ин нахуст шояд зарур аст, ки дастури имло ниҳоӣ ва марзи байни дурусту ғалат рӯшан шавад. Ҳоло ин марз начандон ошкор аст, ҳарчанд қоидаҳои имло ба андозаи зиёд онро нишона задаанд.

Вале ёрони зиёде бар инанд, ки дониши онҳо бартар аз ин дастуранд, ки акнун борҳост, бознависӣ мешавад. Ҳоло ҳар нависанда ва ҳар нашрия имлои хоси худро дорад. Бархе аз расонаҳо беибо ибора ва ҷумлаҳоеро ба забони бегона, ки дар гуфтори мардум нишастаанд, ба кор мебаранд ва бархе аз суханварон ба лаҳҷаи деҳаи худ нома менависанд.

Continue reading

20.03.2017 Posted by | Баҳс, Забони модарӣ, Тоҷикистон, Фарҳанг, Ҷомеа | 4 Comments

Сайид Абдуллоҳи Нурӣ: Ибораи “исломи сиёсӣ” хатост

Ба муносибати 70-солагии Сайид Абдуллоҳи Нурӣ, раҳбари Наҳзати Исломии Тоҷикистон, раиси Кумисюни Оштии Миллии Тоҷикистон.

10-уми июни соли 2005 ба аёдати мӯҳтарам Сайид Абдуллоҳи Нурӣ ба Мюнхен сафар кардам. Бадгӯиҳоеро шунидаам, ки гӯё аз хабари бемории эшон шитобзада шудаам, ки шояд вазъашон хуб набошаду рӯзҳои охири умрро ба сар мебаранд ва охирин мусоҳибаро ман гирам. Хуб, “неши ақраб на аз раҳи кин аст”, ба чунин бадҳарфиҳо одат дорам. Ҷаноб Нурӣ шахсе буданд, ки кас аз ҳар суҳбати эшон як ҷаҳон хираду дониш мегирифт ва аз сӯи дигар пурсишҳои зиёде маро монда буд, ки дар дидорҳои гузашта барояшон фурсат нарасидааст. Вале, оре, мусоҳиба баҳона буду дидор ғанимат. Ин дувумин дидори мо дар Олмон буд.

Continue reading

16.03.2017 Posted by | Ватан, Ваҳдат, Дин, Таърих, Фарҳанг | , | Leave a comment

Миллати раққос

Вақте ки калонсолони хонадони  мо барои камтарин кӯтоҳӣ ба ман ё додару хоҳаронам эрод мегирифтанд, бароям нофорам буд ва инро хӯрдагирии пирона номида, ба худ қавл медодам, ки гоҳе пир шавам, ба ҷавонон бо чашми худашон хоҳам нигарист ва иштибоҳҳои хурду резаи онҳоро нодида хоҳам гирифт. Аммо ҳаёт ин гуна набудааст. Гоҳе тамоми талошро кунӣ ҳам, аз ишора ба камбуди насли наврас худдорӣ карда наметавонӣ.

Continue reading

05.02.2017 Posted by | Баҳс, Тоҷик, Фарҳанг, Худшиносй, Ҷомеа | | 15 Comments

Корвожа дар+кор

harakatТавонмандии ҳар забон, ба пиндошти ман, зиёдтар аз ҳама ба шумора, гунҷоиш, корбурд ва маъниофаринии феълҳои он бастагӣ дорад. Забоне аз ҳама қавист, ки феъли бештар дорад. Дар забонҳои пешрафта, аз ҷумла инглисӣ, тақрибан ҳар исм метавонад, бино бар зарурат феъл шавад. Феъл кор аст. Амал, ҳаракат, тапу талош аст. Феъли бисёр – кори бисёр, кори бисёр — боздеҳи бисёр. Камшумории феълҳо нишонаи сустӣ, дармондагӣ, танбалӣ ва ғафлат аст.

Continue reading

27.01.2017 Posted by | Адабиёт, Баҳс, Забони модарӣ, Таърих, Фарҳанг | 3 Comments

Синемои боБақо (Аз “Адонис” то “Имом Бухорӣ”)

Сарнавишти филмсози тоҷик Бақо Содиқ тақрибан шабеҳи филмҳои худаш аст. Як ҳаёти хеле сахту сангин ва пурпечутоб, фарру шукӯҳи ниҳон дар сиришт, арши шӯҳрат ва фарши нописандӣ, роҳи дарозе бо гирдбодҳо, парвозҳои баланд ва афтодан ба ҷазираи бекас. Бо авҷи шӯҳрати ногаҳонии ҷаҳонӣ ва талоши ронда шудан ба гӯшаи фаромӯшӣ. Корномаи ӯро, ки фарҳангшиноси тоҷик Муҳиддин Маҳмудов ба нашр расонд (“Кино Бако Садыкова”, Санкт-Петербург, 2016), варақ мезанам ва як зиндагии пурборро мебинаму як қадрношиносии дардоварро.

Continue reading

11.01.2017 Posted by | Синемо, Фарҳанг, Ҳунар | , | Leave a comment

Рӯзи Гулрухсор, Хурмо, Қутбӣ ва Моёншо

Зодрӯзи шоири нозукбаён Қутбӣ Киромро пайдо нахоҳед кард. Ҳарчанд онро гоҳо расман 22 ва баъзан 23, ҳатто 24-уми декабр мешуморанд, худи ӯ зодрӯзашро ба 17-уми декабр тиргак мегузошт, ба эҳтимоли зиёд барои он ки дар миёни ду бонуи зебо – Хурмо  ва Гулрухсор бошад.

Continue reading

17.12.2016 Posted by | Адабиёт, Рӯзгор, Таърих, Фарҳанг, Ҳунар | , | Leave a comment

Ёдҳо, фарёдҳо…

Пас аз ҳар сафарам ба Ватан рӯзҳову ҳафтаҳову моҳҳо дидаву шунидаву озмудаҳои худро хостаю нохоста, гаштаю баргашта, гоҳу ногоҳ, шабу саҳар дубора мебинам ва мешунавам. Чеҳраҳо ва манзараҳо ҳамеша пеши нигоҳам ба ҷилва меоянд. Хотираҳои ман дар шаби хобам ба фарёдҳо табдил мешаванд. Аз садои худам бедор мешавам ва мефаҳмам, ки чашмонам пуробанду болинам тар.

Continue reading

25.11.2016 Posted by | Ватан, Ислом, Сиёсат, Таҷриба, Тоҷикистон, Фарҳанг, Ҷомеа | Leave a comment

Булбули ғамгусор

Намедонам, онҳое, ки хунёгари хушовоз Муродбеки Насриддинро азият медоданд, зинда бошанд ё не, вале медонам, ки на ҳоло ва на пас аз сад сол ҳам касе номи онҳоро нахоҳад донист. Онҳо мисли партовҳои гандида ба қаъри мурдобҳо фурӯ рафтаанд, мераванд ва хоҳанд рафт. Аммо ҳазорон нафар чакомаҳои Муродбекро бо тапиши дил мешунаванад ва барояш «аҳсант» мегӯянд. Ва ҳамин гуна идома хоҳад кард, чун «танҳо садост, ки мемонад…»

Continue reading

05.10.2016 Posted by | Сарнавишт, Тоҷикистон, Фарҳанг, Ҳунар | | 35 Comments

Бобониёзи озода

hamkurson1Дардхабари даргузашти Бобониёз маро такон дод. Хабаре боварнакарданӣ. Марги касе аз аҳли хонадон, аз аҳли дил. Рафтани нобаҳангоме мисли гирифтани офтоб, заминларза, сел, таркиш. Чаро чунин зуд? Чаро бе огаҳӣ? Чаро бе интизории дидор? Чаро? Чаро?

Continue reading

18.06.2016 Posted by | Инсон, Сарнавишт, Фарҳанг, Худшиносй, Ҳолнома | | 2 Comments

Ниёиши наврӯзӣ

NiyoishБа номи Ҷонофарини бахшанда ва меҳрубон.
Хостам ниёиш ба ту орам дар он лаҳзаи инсофу баробарии рӯзу рӯшнoӣ ва шабу торикие, ки ту офаридӣ. Дар он гоҳе, ки гардунро ба гардиш овардӣ ва паёми баҳору хазон ва маргу зиндагӣ додӣ.

Continue reading

20.03.2016 Posted by | Каме латра, Наврӯз, Рӯзгор, Фарҳанг, Худшиносй | | Leave a comment

Иржи Бечка дар бораи Бобоҷон Ғафуров

Раҳбари пешини Тоҷикистон ва сарвари собиқи Пажӯҳишгоҳи ховаршиносии Иттиҳоди Шӯравӣ Бобоҷон Ғафуров бо ховаршиносони кишварҳои гуногуни ҷаҳон пайвандҳои наздик ва гарм дошт ва ҳамеша онҳоро водор мекард, барои тоҷикон ва Тоҷикистон корҳои хубе анҷом диҳанд.

Continue reading

01.11.2015 Posted by | Илм, Таърих, Тоҷик, Фарҳанг, Худшиносй | | Leave a comment

Мурдану зинда шудан

Илҳом аз хондани кӯтоҳтарин достонҳо. Жанр — ҳикоячаи фейсбукӣ. Ҳадаф кӯтоҳ навиштан ва ғофилгир кардани зеҳн аст. Барои қарни 21 аз он лиҳоз муносиб аст, ки мардум вақт надоранд, навиштаи дарозеро бихонанд. Вақт доред? Тасмимам ин шуд, ки кӯтоҳакҳои навро дар дунболи ин матн хоҳам гузошт.

Continue reading

23.07.2014 Posted by | Адабиёт, Баҳс, Каме латра, Таҷриба, Фарҳанг, Ҳикоя | 1 Comment